Zmiany w prawie pracy: wydłużony urlop macierzyński i ojcowski

Tagi:

tacierzyński, urlop macierzyński, urlop ojcowski, zasiłek macierzyński

Podoba ci się artykuł? Poleć innym

Podziel się! |

Sklep on line| Drukuj| A  A  A

Co to jest urlop macierzyński i komu przysługuje?

Urlop macierzyński jest to płatna przerwa w pracy, spowodowana urodzeniem dziecka przez pracownicę. Przysługuje kobiecie, która w dniu porodu była zatrudniona w ramach stosunku pracy. Prawo do urlopu ma też matka, która adoptowała lub przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej dziecko w wieku do 7. roku życia (w szczególnych sytuacjach – do 10. roku życia). Jeżeli matka nie pracuje na podstawie umowy o pracę, lecz umowy zlecenia, umowy o dzieło albo prowadzi działalność gospodarczą – nie przysługuje jej urlop macierzyński.
Urlop macierzyński nie przysługuje również:

• kobietom, których umowa rozwiązała się z dniem porodu
• bezrobotnym
• studentkom (chyba że jednocześnie pracują na podstawie umowy o pracę).

Uwaga: urlop macierzyński jest obowiązkowy, to znaczy, że nie można z niego zrezygnować (o dzieleniu się urlopem z partnerem – czytaj dalej).

Jak długo trwa urlop macierzyński?

Podstawowy wymiar urlopu macierzyńskiego wynosi:

• 20 tygodni po urodzeniu jednego dziecka
• 31 tygodni po urodzeniu bliźniąt
• 33 tygodnie po urodzeniu trojaczków
• 35 tygodni po urodzeniu czworaczków
• 37 tygodni po urodzeniu pięciorga lub więcej dzieci.

Oprócz tego można wziąć tzw. dodatkowy urlop macierzyński.

Czym jest dodatkowy urlop macierzyński?

Jest to urlop fakultatywny, nieobowiązkowy – tylko dla tych mam, które chcą zostać dłużej z dzieckiem. Od 2012 r. urlop dodatkowy może trwać do 4 tygodni po urodzeniu jednego dziecka i do 6 tygodni po urodzeniu więcej niż jednego dziecka. Należy go wykorzystać bezpośrednio po urlopie podstawowym. Można go wziąć w całości lub w części, biorąc tydzień lub jego wielokrotność.

Jakie formalności trzeba załatwić, by dostać urlop macierzyński?

O prawie do urlopu decyduje sam fakt urodzenia dziecka. Nie trzeba pisać wniosku o urlop w podstawowym wymiarze – wystarczy dostarczyć pracodawcy zaświadczenie ze szpitala o urodzeniu dziecka (urlop rozpocznie się w dniu porodu). Inaczej jest z urlopem dodatkowym: jeśli kobieta chce z niego skorzystać, musi złożyć wniosek w zakładzie pracy – najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem tego urlopu.

Czy urlop macierzyński zawsze zaczyna się w dniu porodu?

Kodeks pracy umożliwia kobiecie wykorzystanie dwóch tygodni urlopu macierzyńskiego już przed porodem – trzeba dostarczyć pracodawcy zaświadczenie o przewidywanej dacie porodu.

Co to jest zasiłek macierzyński i komu przysługuje?

Jest to świadczenie pieniężne z tytułu urodzenia dziecka. Przysługuje kobiecie, która urodziła dziecko w okresie ubezpieczenia chorobowego lub urlopu wychowawczego. Najważniejszy jest więc fakt opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe. Są one obowiązkowe w przypadku kobiet pracujących na umowę o pracę, a kobiety prowadzące działalność gospodarczą lub pracujące na umowę zlecenie mogą opłacać składki chorobowe dobrowolnie – wtedy też dostaną zasiłek. Zasiłek przysługuje także matkom, których umowa o pracę wygasła w dniu porodu, choć nie przysługuje im urlop macierzyński. W tej sytuacji zasiłek jest wypłacany przez ZUS. Analogicznie dzieje się w przypadku pracownicy, której umowa o pracę została rozwiązana z powodu upadłości lub likwidacji zakładu pracy.

Co trzeba zrobić, by dostać zasiłek macierzyński?

Trzeba dostarczyć pracodawcy zaświadczenie o przewidywanej dacie porodu (za okres urlopu przed porodem) lub skrócony odpis aktu urodzenia dziecka (po porodzie). Jeśli zasiłek ma wypłacać ZUS, dodatkowo trzeba mu dostarczyć dokumenty od pracodawcy i wypeł-nić specjalny druk ZUS.

Jaka jest wysokość zasiłku macierzyńskiego?

Podstawą jego wymiaru jest średnie wynagrodzenie z ostatnich 12 miesięcy. Zasiłek to ok. 100 proc. pensji z ostatniego roku albo mniej (jeśli była podwyżka pensji). Do podstawy wymiaru wlicza się premie, nagrody i inne składniki wynagrodzenia (ale nie wszystkie).

Czy z urlopem macierzyńskim wiążą się jeszcze jakieś przywileje?

Z kobietą będącą na urlopie macierzyńskim pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę. Może to nastąpić tylko w sytuacji ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu pracy. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe opłaca wówczas budżet państwa (poprzez ZUS).

Czy kobieta może podzielić się urlopem macierzyńskim z ojcem dziecka?

Tak, ale dopiero gdy sama wykorzysta przynajmniej 14 tygodni. Resztę może przekazać ojcu dziecka, pod warunkiem że ma on do tego uprawnienia (czyli status pracownika). Ojciec również otrzymuje zasiłek macierzyński, wypłacany według tych samych zasad, co zasiłek dla matki. Jeśli ojciec nie chce przejąć urlopu, matka musi wykorzystać cały urlop w podstawowym wymiarze.