Urlop macierzyński

Komu przysługuje?

Matce, która w dniu porodu była zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Jeśli urodziłaś w trakcie obowiązywania umowy o pracę na czas nieokreślony, twoja sytuacja jest jasna – będziesz miała i urlop, i zasiłek. W szczególnej sytuacji jest kobieta, której umowa o pracę na czas określony zostaje z powodu ciąży przedłużona do dnia porodu. Wtedy urlop jej nie przysługuje, bo z dniem porodu przestaje ona być pracownikiem, ale przysługuje zasiłek macierzyński (więcej czytaj w części „Zasiłek macierzyński”). Pojęcia urlopu i zasiłku macierzyńskiego często są mylone, a to dwie różne rzeczy: urlop to przerwa w pracy, a zasiłek – świadczenie pieniężne.
Prawo do urlopu przysługuje też matce, która adoptowała lub przyjęła na wychowanie w ramach rodziny zastępczej dziecko w wieku do 7. roku życia (w szczególnych sytuacjach – do 10. roku życia) – w wymiarze 20 tygodni.

Urlop nie przysługuje

• kobietom, których umowa rozwiązała się z dniem porodu
• pracującym na umowę zlecenie lub o dzieło
• bezrobotnym
• studentkom (chyba że jednocześnie studiują i pracują na podstawie umowy o pracę).

Jak długo trwa?

• 18 tygodni przy pierwszym porodzie
• 20 tygodni przy każdym następnym porodzie
• 28 tygodni w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie
• 8 tygodni – gdy dziecko urodzi się martwe lub umrze przed upływem 8. tygodnia życia; w przypadku śmierci dziecka urlop zawsze przysługuje jeszcze przez 7 dni od dnia zgonu.

Urlop liczy się od dnia porodu. Dwa tygodnie urlopu można wykorzystać przed przewidywaną datą porodu (na podstawie zaświadczenia lekarskiego). To sama kobieta decyduje, czy chce z tego korzystać – pracodawca nie może nakazać jej wykorzystania tego prawa.

Formalności

O prawie do urlopu w sytuacji zatrudnienia matki decyduje sam fakt urodzenia dziecka. Nie trzeba nawet pisać wniosku o przyznanie urlopu macierzyńskiego – wystarczy dostarczenie pracodawcy zaświadczenia ze szpitala o urodzeniu dziecka.

Uprawnienia i przywileje

• Pracodawca nie może rozwiązać umowy o pracę z kobietą będącą na urlopie macierzyńskim. Może to nastąpić jedynie w sytuacji ogłoszenia upadłości lub likwidacji zakładu pracy.
• Za matkę przebywającą na urlopie macierzyńskim składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe opłaca budżet państwa (poprzez ZUS).