Ratunku biegunka! - bakterie, biegunka, dziecko, wirusy, zdrowie

Biegunka ma wiele wspólnego z katarem. Tak jak podczas kataru wydzielina produkowana w dużych ilościach przez błony śluzowe ma za zadanie „wypłukanie” zeń drobnoustrojów, tak celem biegunki zazwyczaj jest usunięcie toksyn lub zarazków z jelit – dzięki temu nie dochodzi do rozwoju poważniejszej infekcji. Mechanizm powstawania biegunki został już dobrze poznany. Pod wpływem stanu zapalnego spowodowanego toksynami bądź infekcją błona śluzowa jelit zaczyna „przeciekać”. Do jelit przenika duża ilość płynu, czego efektem są rzadkie stolce.
Zapewne twoje dziecko przynajmniej raz w życiu miało taki dzień, kiedy bardzo często musiało korzystać z toalety, oddając wodniste stolce, a temu wszystkiemu towarzyszył silny ból brzucha. Na pewno od razu doszłaś do wniosku, że męczy je biegunka, i zastanawiałaś się również, co może być jej przyczyną. Bo biegunka – z czego nie każdy zdaje sobie sprawę – może pojawić się z różnych powodów. Oto najczęstsze:

• Zatrucie pokarmowe
  

W tym przypadku toksyny lub bakterie dostają się do organizmu z pożywieniem. Najczęstszą przyczyną zatruć pokarmowych są bakterie – głównie Salmonella, która wywołuje tzw. biegunkę salmonellową, i Shigella powodująca czerwonkę bakteryjną. W pierwszym przypadku wodnistym stolcom towarzyszy gorączka, silne bóle brzucha i wymioty. Czerwonka zaczyna się wystąpieniem papkowatych stolców, które zawierają śluz i krew, potem pojawia się gorączka, a dziecko bardzo szybko słabnie.

• Biegunka wirusowa

Inaczej grypa żołądkowa lub nieżyt żołądka i jelit – przyczyną tej biegunki są wirusy (najczęściej rotawirus). Dziecko przez 2–3 dni ma objawy przeziębienia, a potem dochodzi do nich ostra biegunka, wymioty i gorączka (nawet 40°C). Może mieć również objawy przypominające grypę (np. bóle mięśni), a także brak apetytu. Liczba wypróżnień w ciągu doby może dochodzić do 20.

• Alergia pokarmowa

W tym wypadku biegunce, zazwyczaj nawracającej, towarzyszą inne charakterystyczne objawy, np. wysypka, skłonność do infekcji dróg oddechowych, rozdrażnienie, nudności, nieprawidłowy przyrost masy ciała.

• Zapalenie wyrostka robaczkowego

Biegunce towarzyszą nasilające się bóle brzucha, które rozpoczynają się w okolicy pępka lub w nadbrzuszu i przesuwają się w kierunku prawego podbrzusza. Ból jest szczególnie silny w tzw. punkcie McBurneya znajdującym się w połowie odległości między pępkiem a górnym przednim kolcem kości biodrowej. Bólowi towarzyszy brak apetytu i niewielka gorączka. Dziecko najchętniej leży na prawym boku z podkurczonymi nogami.
Biegunka po kuracji antybiotykowej – efektem przyjmowania antybiotyku jest wyniszczenie naturalnej flory bakteryjnej i w konsekwencji luźne, wodniste stolce.

Kiedy do lekarza?

To zależy od wieku malca, objawów towarzyszących biegunce, a także od ogólnego stanu zdrowia dziecka. Zasada jest taka: im młodsze dziecko, tym biegunka szybciej może doprowadzić do groźnego dla życia odwodnienia. Dlatego nie wolno zwlekać z wizytą u lekarza, jeśli biegunkę ma niemowlę bądź dwu-lub trzylatek, ale można z tym poczekać, jeśli dopadła ona nastolatka. Chyba że towarzyszące jej objawy świadczą o tym, że sytuacja wymaga pilnej interwencji lekarskiej (np. podejrzewasz zapalenie wyrostka robaczkowego albo dziecku grozi odwodnienie). Lekarza trzeba wezwać również wtedy, gdy stan zdrowia dziecka nie poprawia się, a wręcz przeciwnie – staje się ono osłabione, apatyczne, zaczyna wymiotować lub biegunka się nasila.

Domowe sposoby

Niekiedy biegunkę można próbować wyleczyć metodami babuni. Skutecznym środkiem na wodniste stolce są suszone czarne jagody lub herbatka z nich. Do pół litra wody trzeba wrzucić 2–3 łyżki stołowe jagód, doprowadzić do wrzenia i gotować przez 10 minut, a potem odcedzić przez sitko i podawać dziecku po filiżance 3 razy dziennie. Zawarte w herbatce garbniki łagodzą biegunkę, bo uszczelniają błonę śluzową jelit, co sprawia, że stolce są mniej płynne. Podobnie działają pektyny znajdujące się w jabłku startym ze skórką, a także marchwianka. Tę zupę robi się następująco: 50 dag obranej marchwi trzeba gotować przez 1,5 godziny w litrze wody z niepełną łyżeczką soli, potem zmiksować i podawać dziecku w niewielkich porcjach.

Uwaga, odwodnienie

To stan, w którym zawartość wody w orga nizmie spada poniżej wartości niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania. Dochodzi do niego wówczas, gdy utrata wody wyniesie co najmniej 2 proc. ciężaru ciała. Innymi słowy – jeśli dziecko waży 9 kg, by zaczęło się odwadniać, musi stracić minimum 180 g wody. Odwodnienie ma kilka etapów – im procent utraty wody jest wyższy, tym stan ten jest groźniejszy dla zdrowia. Można je rozpoznać po następujących objawach:

• suche wargi, język i błona śluzowa jamy ustnej,
• płacz „bez łez”,
• apatia bądź rozdrażnienie,
• mocz ma ciemne zabarwienie i jest go bardzo mało albo nie ma wcale, 
• oczy są zapadnięte,
• skóra ma zmniejszone napięcie – ujęta w dwa palce i puszczona nie wraca natychmiast na swoje miejsce.
  

Silnie odwodnione dziecko jest osłabione – nie krzyczy lub ma chrapliwy głos, jest apatyczne i wiotkie. W takim przypadku konieczna jest pomoc lekarza.